Autor: Ana Kamenski, mag. geol.
Područje istraživanja Aiza obuhvaća preko 650 km2 sjevernog jadranskog odobalja, koje je smješteno u zajedničkom jadranskom predgorju starijih Dinarida na sjeveroistoku i mlađih Apenina na jugozapadu. Glavni cilj ovog rada je rekonstrukcija evolucije karbonatne platforme i geometrije njezinog ruba (margine). Ujedno je cilj i definirati strukturno-tektonski okvir istraživanog područja, s posebnim naglaskom na istraživanje mogućeg nastavka pretpostavljenih poprečnih struktura (orijentiranih dijagonalno ili okomito na rub platforme i orogene pojaseve).
Slika 1 (a) Položaj, karta paleo-okoliša prema Grandiću i sur. (2010). i tektonska karta prema Korbaru (2009) istraživanog područja, uključujući i položaj Aize, lokacije dviju istražnih bušotina, Susak more-1 i Alessandra-1, smještenih u odobalju Kvarnera i južne Istre. Konture označavaju obalu kopna i kvarnerskih otoka. Točkasto-crtana linija označava položaj 2D regionalnog seizmičkog profila CROP-M16. (b) Okvir Aiza 3D bloka prikazuje položaj seizmičkih profila, uključujući inline, crossline, kompozitne profile i 2D seizmičke profile. Ovi presjeci odabrani su kako bi pružili jasan i reprezentativan prikaz podzemnih odnosa unutar istraživanog područja.
Visokokvalitetni 3D refleksijski seizmički podaci korišteni su za istraživanje mezozojsko-kenozojske tektono-stratigrafske evolucije područja. Prepoznata su četiri glavna seismo-stratigrafska horizonta: Podina Karbonatne Platforme (engl. Base of Carbonate Platform, BCP), Krovina Karbonatne Platforme (engl. Top of Carbonate Platform, TCP), Mesinijska Erozijska površina (engl. Messinian Erosional Surface, MES) i Plio-kvartarni horizont (engl. Plio-Quaternary horizon, PlQh), kao i dominantni rasjedi. Rezultati prikazuju geološki smještaj i tektonsku evoluciju područja.
Slika 2 Stratigrafska korelacija bušotina Alessandra-1 i Susak more-1 s glavnim regionalnim horizontima, (preuzeto iz Špelić i sur. (2021)). Navedeni horizonti uključuju BCP (Podinu Karbonatne Platforme), TCP (Krovinu Karbonatne Platforme), MES (Mesinijsku Erozijsku površinu) i PlQh (Plio-kvartarni horizont). Položaji bušotina prikazani su u odnosu na istraživani Aiza Blok i na područje obuhvaćeno dostupnom 3D seizmikom.
Slika 3 (a) Položaj seizmičkih profila. (b) Seizmički profil IL 9435 s interpretiranim horizontima koji su provizorno kalibrirani koristeći podatke s udaljene bušotine Susak more-1. Položaj ruba karbonatne platforme označen je crvenom punom linijom, a ekstrapoliran je crvenom isprekidanom linijom. (c) Seizmički presjek XL 2069 prikazuje strmi rub platforme na SZ i JI stranama. (d) Seizmički presjek IL 10330 otkriva JI padinu platforme, zajedno s prisutnim ekstenzijskim rasjedima (kratke crvene pune linije) i indikacijama (crvene isprekidane linije) strike-slip rasjedanja koji presijeca prikazani profil.
Slika 4 Kartiranje horizonta na seizmičkom presjeku XL 2844: (a) Položaj seizmičkog profila; (b) Neinterpretirani klasični seizmički prikaz s istaknutim položajem četiri glavna horizonata (žute strelice); (c) Seizmički atribut Cosine of phase s interpretiranim BCP horizontom; (d) Seizmički atribut 3D edge enhancement s interpretiranim PlQh i TCP horizontima.
Slika 5 Strukturno-stratigrafska interpretacija seizmičkih presjeka IL 9910 i XL 2844: (a) Na seizmičkom presjeku IL 9910, glavne strukturne značajke uključuju izražen rub (marginu) platforme označen sa strmim padinama (debelja crvena linija, lijevo) i relativno jednostavni intra-platformni bazen (omeđen s dvije deblje crvene linije, desno). Tanke crvene linije označavaju ekstenzijske rasjede. Korištene su sljedeće kratice Adratic Basin (AB), Adriatic Carbonate Platform (ACP), i Tethyan Mega Platform (TMP). (b) Seizmički presjek XL 2844 otkriva kompleksniji intra-platformni bazen unutar releasing zone (listrički rasjed, deblja crvena linija lijevo) i restraining zone (strike-slip rasjed, srednjedebela crvena linija). Neki rasjedi unutar hibridne cvjetne strukture pokazuju znakove reaktivacije (dvostruke strelice). Dodatno, očuvane antiklinalne strukture nastale kao rezultat reaktivacije rasjeda suprotnog karaktera označene su crnim strelicama. Višestruki refleksi označeni su s oznakom "m". (c) Položaj interpretiranih seizmičkih profila.
Slika 6 (a) Neinterpretirani i (b) Interpretirani seizmički profil XL 1544. Prikazane su kronostratigrafske pliocensko-kvartarne sekvence istraživanog područja. Sivi pravokutnici predstavljaju primjere prikazane u (c), a crne strelice ističu prisutnost plinskih dimnjaka. (c) Seizmičke sekvence, označene sa SEQ1 do SEQ7, opisane su zajedno s njihovim karakterističnim obilježjima. (d) Prikaz lokacija profila.
Slika 7 Dobivena tektonska konfiguracija temelji se na interpretaciji seizmičkih profila. Poligoni rasjeda prikazani su 3D prikazom u tri različite perspektive: (a) S juga; (b) Jugozapada; i (c) Odozgo. Karte horizontalnih presjeka odabrane su za šest različitih dubina: (d) -3000 ms, (e) -2500 ms, (f) -2000 ms, (g) -1500 ms, (h) -1000 ms, i (i) -500 ms. Oštri prijelazi s visokih u niske amplitude predstavljaju značajne varijacije u nadmorskoj visini. Crvene linije označavaju glavne rasjede unutar istraživanog područja, dok crne linije označavaju rub platforme, a bijele linije obuhvaćaju rubove intra-platformnog bazena.
Slika 8 Strukturne karte u vremenskom mjerilu za: (a) BCP; (b) TCP; (c) MES; i (d) PlQh horizonte. Izokroni intervali postavljeni su na 25 ms TWT-a za (a), (b) i (c), dok (d) ima izokroni interval od 10 ms TWT-a. Sive konture predstavljaju sve seizmičke profile opisane u ovom radu.
Slika 9 Trodimenzionalni model prikazuje konfiguraciju platformnih karbonata unutar Aiza istraživanog bloka. Gornja slika površine TCP-a prikazuje rub Jadranske karbonatne platforme i intra-platformni bazen, dok donja slika površine BCP-a prikazuje kupolastu geometriju podloge. Interval konture iznosi 25 ms TWT-a.
Slika 10 (a) Lokacija profila s istaknutom interpretacijom ruba karbonatne platforme (deblja crna linija) i glavnog Kvarnerskog rasjednog sustava označenog crvenom linijom; (b) Seizmički profil CROP-M16, crni pravokutnik označava područje Aize, a žuti prethodno prepoznatu prividnu strukturu prema Del Benu (2002); (c) Kompozitni profil CL-1; (d) Kompozitni profil CL-2. Oba profila uključuju interpretirane regionalne horizonte i Kvarnerski rasjedni sustav.
Slika 11 Shematski presjek Dinarskog predgorskog bazena od kasne krede do paleogena (modificiran prema Korbaru (2009) i DeCellesu & Gilesu (1996)), s predloženim položajem Aiza istraživanog područja (crveni pravokutnik). Nije u mjerilu.
Slika 12 Geološka karta Istre i Kvarnera (usvojena i modificirana prema Špeliću i sur. (2021) i referencama iz tog rada), integrirana s nalazima Grandića i sur. (2013). Karta obuhvaća značajne strukturne uvide dobivene ovim istraživanjem, poput utvrđenog ocrta ruba mezozojske Jadranske karbonatne platforme i interpretacije dominantnih rasjeda, uključujući njihovu ekstrapolaciju prema sustavu rasjeda identificiranom od strane Špelića i sur. (2021).
Stabilna platforma s dugotrajnim trajanjem (jura do kreda) i SZ-JI pružanjem vjerojatno se razvijala duž naslijeđenog trijaskog normalnog rasjeda. Marginalni pojas platforme bio je pogođen tijekom kasne krede do paleogena proširenjem i otvaranjem intra-platformnog bazena, vjerojatno na južnom dijelu tada razvijajućeg dinarskog forebulge-a. Transverzalni rasjedni sustav (Kvarnerski rasjed) vjerojatno je ponovno aktiviran kao strike-slip zona tijekom kasno miocenske tektonske reorganizacije. Područje je tijekom pliocena tiltano (naginjano) na jugozapad u distalnom predgorju sjevernih Apenina koji se tada postupno razvijaju (šire) prema sjeveru. Subhorizontalni kasnokvartarni pokrov dinarskih i apeninskih struktura mogao bi implicirati na aktivnu subsidenciju (slijeganje) predgorja između danas sub-vertikalno izdižućih susjednih orogenih pojaseva.
Reference:
DeCelles, G.P.; Giles, A.K. Foreland basin systems. Basin Res. 1996, 8, 105–123.
Del Ben, A. Interpretation of the CROP M-16 seismic section in the Central Adriatic Sea. Mem. Soc. Geol. Ital. 2002, 57, 327–333.
Grandić, S.; Kratković, I.; Rusan, I. Hydrocarbon potential assesment of the slope deposits along the SW Dinarides carbonate platform edge. Nafta 2010, 61, 325–338.
Grandić, S.; Kratković, I.; Balić, D. Peri-Adriatic platforms Proximal Talus reservoir potential (part 1). Nafta 2013, 64, 147–160.
Kamenski, A.; Korbar, T. Platform-to-Basin Evolution of a Tectonically Indistinct Part of a Multiple Foreland—Analysis of a 3D Seismic Block in the Northern Adriatic Sea (Croatian Offshore). Geosciences 2023, 13, 323. https://doi.org/10.3390/geosciences13110323.
Korbar, T. Orogenic evolution of the External Dinarides in the NE Adriatic region: A model constrained by tectonostratigraphy of Upper Cretaceous to Paleogene carbonates. Earth-Sci. Rev. 2009, 96, 296–312.
Špelić, M.; del Ben, A.; Petrinjak, K. Structural setting and geodynamics of the Kvarner area (Northern Adriatic). Mar. Petrol. Geol. 2021, 125, 104857.
Ana Kamenski, mag. geol., doktorandica/stipendistica Rudarsko-geološko-naftnog fakuleta te viša stručna suradnica na Zavodu za geologiju Hrvatskoga geološkog instituta.
E-portfolio Link
ResearchGate Link
Google Scholar Link
CroRIS Link